kan ik beleggen als ik het systeem wantrouw?

Wat doe je met beleggen als je het systeem niet vertrouwt?

En hoe eerlijk ben je dan met jezelf als je toch belegt?

Dit is geen stuk vol tips over aandelen of ETF's. En het wordt ook geen preek over wat je wel of niet moet doen met je geld.

Dit is een eerlijk blurb over een spanning die ik zelf voel, en die ik bij veel bewuste mensen herken. Want… van welk systeem wil ik eigenlijk onderdeel zijn?

Mijn complexe relatie met beleggen

Oke eerlijkheid:

Ik beleg. En tegelijkertijd heb ik er een gecompliceerde relatie mee.

Beleggen is passief inkomen. Dat klinkt aantrekkelijk: geld dat voor je werkt terwijl jij slaapt. Maar mhhh… daar wringt er iets.

Passief inkomen betekent: jij ontvangt geld zonder dat daar een directe uitwisseling van waarde tegenover staat. Je doet niets. Je maakt niets. Je helpt niemand op dat moment. Je krijgt gewoon... meer.

En gezien ik geloof in eerlijke uitwisseling, is geld krijgen om geld te investeren een beetje raar. Want wat breng ik bij als ik rendement ontvang op een indexfonds? Wat geef ik terug?

Het korte antwoord is: kapitaal. Je stelt geld beschikbaar zodat bedrijven kunnen groeien.

Maar welke bedrijven? Met welk doel? En wie profiteert er van die groei?

De ESG-illusie: waarom duurzaam beleggen niet automatisch eerlijk is

Oké. Dan denken de meeste mensen: nou top, dan ga ik duurzaam beleggen. Kies voor ESG-fondsen. Vermijd fossiele brandstoffen. Selecteer bedrijven die hoog scoren op milieu, sociaal beleid en goed bestuur.

En dat klinkt logisch. Maar toch...

Wat is ESG eigenlijk?

ESG staat voor Environmental, Social en Governance. Het is een raamwerk waarmee beleggers kunnen beoordelen of een bedrijf duurzaam en verantwoord opereert.

Maar hier begint het te schuren.

Ten eerste zijn ESG-scores niet gestandaardiseerd. Verschillende ratingbureaus geven hetzelfde bedrijf totaal andere scores. Shell scoort bij het ene bureau als duurzaam, bij het andere niet. Amazon staat in talloze ESG-fondsen terwijl de arbeidsomstandigheden in hun magazijnen nou niet bepaald mensvriendelijk zijn.

Ten tweede is ESG systeemoptimalisatie. Het zegt: dit bedrijf doet het iets minder slecht dan dat bedrijf. Maar de grondvraag blijft of ongelimiteerde economische groei überhaupt klopt met wat we willen zien in deze wereld. Hallo kapitalisme.

En ten derde is de klimaatagenda waar ESG op leunt niet neutraal. Er gaan grote belangen achter schuil. Vaak de belangen van bedrijven die willen voorkomen dat er écht strenge regelgeving komt.

Het is dus professioneel groenwassen.

Dat wil niet zeggen dat je nooit bewust kunt beleggen. Maar het betekent wel dat je er niet mee wegkomt door simpelweg een ETF met het label 'duurzaam' te kopen en je handen te wassen.

Verder kijken dan het label: wat ethisch beleggen werkelijk vraagt

Oké. ESG is dus niet het antwoord. Wat dan wel?

Geen perfecte oplossingen, maar drie vragen die je dwingen om bewuster te zijn.

1. Wie profiteert van de groei die ik financier?

Elke euro die je belegt financiert iets. Geld is energie, en wat je energie geeft groeit: een bedrijf, een sector, een regio. De vraag is wie er werkelijk beter van wordt.

Er zijn beleggingsvormen die je directe omgeving en lokaliteit steunen, en kleine bedrijven in plaats van grote hoofdkantoren die al het geld opslokken. Denk aan coöperatieve structuren zoals Herenboeren, lokale leningen, of ruil voor producten zoals Crowdaboutnow. Dit is impact investing gericht op specifieke gemeenschappen. Dat is moeilijker, minder liquide, minder rendement misschien en ook wat onzekerder. Maar er is een directere lijn tussen jouw geld en een menselijke uitkomst.

2. Beleg ik vanuit angst of vanuit intentie?

Veel mensen beginnen met beleggen vanuit angst. Angst voor inflatie. Angst voor een pensioen dat niet genoeg is. Angst om achter te blijven.

En angst is een slechte raadgever. Want angst laat je keuzes maken die je waarden niet weerspiegelen, die je kopieert van anderen zonder te vragen of het bij jou past.

Als ik beleg vanuit intentie, stel ik eerst de vraag: waarvoor? Niet: hoeveel rendement haal ik eruit? Maar: wat wil ik dat dit geld doet in de wereld, en in mijn leven? Dat zijn heel andere vragen. En ze leiden tot heel andere keuzes.

3. Accepteer de spanning, en besluit bewust

Je kunt beleggen en tegelijkertijd het systeem wantrouwen. Net zoals je een hekel kunt hebben aan het systeem en tegelijkertijd van geld kunt houden.

Bedenk ook dat je soms gewoon voor jezelf mag kiezen en niet altijd super ethisch hoeft te zijn. Inflatie is een echt ding, en als je wilt zorgen dat je er goed bij zit als je 70 bent is dat helemaal niet erg. Zo vraag ik veel mensen om niet bij de AH te kopen, maar vind je mij nog steeds weleens in de Appie. Kijk, we hoeven echt niet allemaal puristisch te zijn om de wereld beter te maken.

Het is beter een Shell-aandeel te kopen en dat bewust te doen, dan geen onderzoek te doen en een groengewassen ESG te kopen.

De bewuste belegger is niet degene die de perfecte keuze maakt. Die bestaat niet. De bewuste belegger is degene die de imperfectie onder ogen ziet, eerlijk is over zijn keuzes en zacht is voor zichzelf.

De vraag die telt

De vraag is niet: is duurzaam beleggen goed of slecht? Maar: welke keuze kun jij maken, met de kennis die jij hebt, in lijn met wat jij belangrijk vindt, wetende dat het systeem nooit perfect zal zijn?

En bedenk: niet beleggen is ook een keuze. En die keuze financiert via je bank ook iets, want wat denk je dat jouw bank met jouw geld doet? Dat staat echt niet te niksen op een rekening. Dikke kans dat die het investeert in defensie, ja oorlog. Je spaargeld wordt misschien gebruikt voor oorlog. Er is geen neutrale positie.

Ik beleg in heel veel dingen: de beurs, edelmetalen, vastgoed, alles. Wil jij dat ook? Binnenkort komt de cursus Bewust Investeren online.

Zet jezelf hier op de wachtlijst.

Disclaimer: dit is geen financieel advies. Beleggen brengt risico’s met zich mee. Je bent en blijft verantwoordelijk voor je eigen inleg en geld.